Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, thức ăn không chỉ là nguồn cung cấp năng lượng cho tôm, cá sinh trưởng mà còn là yếu tố quyết định đến năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế của người nuôi. Theo các chuyên gia của Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam (HVN), chi phí thức ăn thường chiếm từ 50–70% tổng chi phí sản xuất, vì vậy việc lựa chọn nguồn dinh dưỡng phù hợp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững.
Dinh dưỡng quyết định tốc độ sinh trưởng
Mỗi loài thủy sản có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau tùy theo giai đoạn phát triển. Một khẩu phần ăn cân đối cần đảm bảo đầy đủ các nhóm dưỡng chất gồm: Protein (đạm) giúp hình thành cơ thịt, tăng trưởng và tái tạo mô. Lipid (chất béo) cung cấp năng lượng, hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong dầu. Carbohydrate bổ sung năng lượng và giảm sử dụng protein cho mục đích sinh năng lượng. Vitamin và khoáng chất tăng cường miễn dịch, thúc đẩy trao đổi chất và nâng cao sức đề kháng. Các axit amin và axit béo thiết yếu giúp vật nuôi phát triển khỏe mạnh, tăng tỷ lệ sống. Nếu khẩu phần thiếu hoặc mất cân đối dinh dưỡng, tôm cá sẽ chậm lớn, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) tăng, sức đề kháng giảm và nguy cơ bùng phát dịch bệnh cao hơn.
Dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thành phẩm
Không chỉ quyết định tốc độ tăng trưởng, nguồn dinh dưỡng còn tác động đến giá trị thương phẩm của sản phẩm thủy sản. Những khẩu phần ăn được xây dựng khoa học giúp: Thịt cá săn chắc, thơm ngon. Tỷ lệ phi lê cao, màu sắc đẹp. Hàm lượng protein trong thịt ổn định. Hàm lượng mỡ hợp lý. Hạn chế tồn dư chất không mong muốn, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và xuất khẩu. Đối với tôm, chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp vỏ cứng, màu sắc đẹp, kích cỡ đồng đều và tăng giá bán trên thị trường.
Chất lượng nguyên liệu quyết định chất lượng thức ăn
Hiệu quả của thức ăn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng nguyên liệu đầu vào. Các nguồn nguyên liệu cần có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chặt chẽ về an toàn sinh học và giá trị dinh dưỡng.Hiện nay, ngành thủy sản đang hướng tới sử dụng các nguồn protein thay thế như:Protein thực vật chất lượng cao. Bột côn trùng. Protein đơn bào. Tảo và vi sinh vật có lợi. Những nguồn nguyên liệu mới không chỉ giúp giảm áp lực khai thác nguồn lợi tự nhiên mà còn góp phần phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng xanh và bền vững.
Cho ăn đúng kỹ thuật để nâng cao hiệu quả
Bên cạnh chất lượng thức ăn, phương pháp cho ăn cũng đóng vai trò rất quan trọng. Người nuôi cần: Cho ăn đúng lượng theo trọng lượng đàn nuôi. Điều chỉnh khẩu phần theo thời tiết và môi trường nước. Theo dõi sức ăn hằng ngày. Hạn chế thức ăn dư thừa gây ô nhiễm môi trường ao nuôi. Kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học nhằm ổn định chất lượng nước. Quản lý tốt thức ăn giúp giảm hệ số FCR, tiết kiệm chi phí sản xuất và nâng cao lợi nhuận.
Vai trò của Khoa Thủy sản – HVN trong nghiên cứu dinh dưỡng thủy sản
Với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học giàu kinh nghiệm cùng hệ thống phòng thí nghiệm và khu thực nghiệm hiện đại, Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang triển khai nhiều nghiên cứu về: Nhu cầu dinh dưỡng của các đối tượng nuôi chủ lực. Phát triển thức ăn chức năng tăng cường miễn dịch. Ứng dụng probiotic, enzyme và phụ gia sinh học trong thức ăn. Sử dụng nguồn nguyên liệu mới nhằm giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Xây dựng quy trình nuôi tiết kiệm thức ăn, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Thông qua hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, Khoa Thủy sản – HVN góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành thủy sản trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Nguồn dinh dưỡng trong thức ăn thủy sản không chỉ quyết định tốc độ sinh trưởng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, giá trị thương phẩm và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Việc lựa chọn thức ăn chất lượng, xây dựng khẩu phần khoa học và quản lý cho ăn hợp lý là chìa khóa để nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển ngành nuôi trồng thủy sản bền vững.
Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam tiếp tục đồng hành cùng người học, doanh nghiệp và người nuôi trong nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao các giải pháp dinh dưỡng tiên tiến, góp phần tạo ra những sản phẩm thủy sản an toàn, chất lượng cao và có giá trị gia tăng.
Khoa thuỷ sản
English