Từ đào tạo kiến thức chuyên môn đến kiến tạo nguồn nhân lực số, Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang từng bước đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học, hướng tới xây dựng thế hệ kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ thủy sản có năng lực làm chủ công nghệ, thích ứng với biến đổi của ngành và đóng góp vào sự phát triển bền vững của thủy sản Việt Nam. Đổi mới đào tạo để thích ứng với một ngành Thủy sản đang chuyển mình
Ngành Thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức: biến đổi khí hậu, dịch bệnh, yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi mô hình sản xuất và yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước cũng như quốc tế. Trong bối cảnh đó, đào tạo nhân lực thủy sản không thể chỉ dừng lại ở việc “học cách nuôi cá, nuôi tôm”. Người học cần được trang bị tư duy hệ thống, kiến thức khoa học, năng lực công nghệ và khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn của sản xuất. Đây chính là định hướng quan trọng trong chiến lược đào tạo của Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam (HVN): đào tạo nguồn nhân lực có Tâm – có Tầm – có năng lực đổi mới sáng tạo, đủ khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của ngành trong kỷ nguyên số.
Từ “đào tạo nghề” đến “đào tạo năng lực kiến tạo”
Một kỹ sư thủy sản trong thời đại mới không chỉ cần biết kỹ thuật nuôi. Họ phải hiểu được toàn bộ chuỗi giá trị của ngành – từ con giống, thức ăn, môi trường, công nghệ nuôi, phòng trị bệnh, thu hoạch, chế biến đến thị trường và chuyển đổi số. Vì vậy, đào tạo tại Khoa Thủy sản hướng tới hình thành cho sinh viên một hệ năng lực toàn diện:
Kiến thức chuyên môn + kỹ năng thực hành + tư duy số + năng lực nghiên cứu + đổi mới sáng tạo + năng lực khởi nghiệp.
Sinh viên được tiếp cận kiến thức về nuôi trồng thủy sản, bệnh học thủy sản, dinh dưỡng, môi trường, công nghệ nuôi, quản lý sản xuất và các vấn đề mới của ngành. Đặc biệt, hoạt động học tập được tăng cường gắn với thực tiễn sản xuất, phòng thí nghiệm, mô hình nuôi, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất. Qua đó, người học không chỉ “học để biết” mà còn “học để làm, học để sáng tạo và học để giải quyết vấn đề”. Chuyển đổi số – động lực mới của đào tạo Thủy sản
Kỷ nguyên số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong sản xuất thủy sản.
Các công nghệ như IoT, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, cảm biến môi trường, tự động hóa, công nghệ quan trắc và các nền tảng quản lý số đang mở ra hướng đi mới cho nuôi trồng thủy sản thông minh.
Trong tương lai, người kỹ sư thủy sản có thể không chỉ trực tiếp kiểm tra ao nuôi mà còn phải biết đọc dữ liệu cảm biến, phân tích chất lượng nước, nhận diện nguy cơ dịch bệnh, tối ưu lượng thức ăn và hỗ trợ người nuôi ra quyết định dựa trên dữ liệu. Do đó, chuyển đổi số không phải là một nội dung bổ sung bên ngoài chương trình đào tạo, mà ngày càng trở thành một năng lực nền tảng của nguồn nhân lực thủy sản thế hệ mới. Khoa Thủy sản hướng tới xây dựng môi trường đào tạo trong đó sinh viên được tiếp cận với tư duy công nghệ, phương pháp học tập hiện đại và các ứng dụng số trong nghiên cứu, sản xuất và quản lý thủy sản.
Nghiên cứu khoa học trở thành “bệ phóng” cho đổi mới sáng tạo
Một chiến lược đào tạo hiện đại không thể tách rời nghiên cứu khoa học.
Tại Khoa Thủy sản, nghiên cứu khoa học được xem là cầu nối quan trọng giữa giảng đường – phòng thí nghiệm – doanh nghiệp – người sản xuất. Thông qua nghiên cứu, sinh viên và học viên có cơ hội phát hiện vấn đề, đặt câu hỏi khoa học, xây dựng phương pháp thử nghiệm, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp. Đây cũng là cách để đào tạo những con người không chỉ sử dụng công nghệ mà còn có khả năng tạo ra tri thức, cải tiến công nghệ và hình thành các giải pháp mới. Tinh thần đó phù hợp với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ra trong Nghị quyết 57, đồng thời tạo nền tảng để giáo dục đại học thực sự trở thành một động lực của phát triển.
Đào tạo gắn với doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất
Khoảng cách giữa giảng đường và thực tế sản xuất là một trong những vấn đề cần được thu hẹp trong đào tạo nguồn nhân lực. Với ngành Thủy sản, điều này càng quan trọng bởi công nghệ sản xuất thay đổi rất nhanh. Khoa Thủy sản hướng tới tăng cường liên kết với doanh nghiệp, trang trại, hợp tác xã, viện nghiên cứu và các cơ sở sản xuất để sinh viên có cơ hội tham quan, thực hành, thực tập và trải nghiệm môi trường nghề nghiệp thực tế.
Qua đó, sinh viên hiểu rõ hơn những vấn đề mà doanh nghiệp và người nuôi đang gặp phải, từ đó hình thành tư duy giải quyết vấn đề ngay từ khi còn trên ghế giảng đường. Đây cũng là nền tảng để đào tạo nguồn nhân lực “học đúng nhu cầu – làm đúng yêu cầu – thích ứng nhanh với thị trường lao động”.
Đào tạo người làm nghề hôm nay, kiến tạo ngành Thủy sản ngày mai
Chiến lược đào tạo của Khoa Thủy sản không chỉ hướng tới việc tạo ra những người lao động có chuyên môn mà còn hướng tới hình thành một thế hệ nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân và kỹ sư thủy sản có khả năng dẫn dắt sự thay đổi.
Đó là những người có thể:
- Làm chủ công nghệ nuôi trồng thủy sản hiện đại.
- Ứng dụng dữ liệu và công nghệ số vào sản xuất.
- Chủ động phòng ngừa dịch bệnh và quản lý môi trường.
- Nghiên cứu, đổi mới và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật.
- Thích ứng với biến đổi khí hậu.
- Xây dựng mô hình sản xuất xanh, tuần hoàn và bền vững.
- Khởi nghiệp và phát triển các mô hình kinh doanh thủy sản mới.
Từ đó, mỗi sinh viên không chỉ nhìn thấy một vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp mà còn nhìn thấy một không gian rộng lớn để sáng tạo, lập nghiệp và đóng góp cho ngành Thủy sản Việt Nam.
Hướng tới hệ sinh thái đào tạo Thủy sản trong kỷ nguyên số
Trong chặng đường phát triển mới, Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ sinh thái đào tạo – nghiên cứu – đổi mới sáng tạo – chuyển giao công nghệ gắn chặt với nhu cầu của ngành. Ở đó, người học là trung tâm; giảng viên là người truyền cảm hứng và dẫn dắt tri thức; doanh nghiệp là đối tác của đào tạo; nghiên cứu khoa học là động lực đổi mới; còn công nghệ số là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng và hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra nguồn nhân lực thủy sản giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, am hiểu công nghệ, giàu tinh thần sáng tạo và có trách nhiệm với cộng đồng, môi trường và tương lai của ngành.
Thủy sản Việt Nam cần một thế hệ nhân lực mới
Kỷ nguyên số đang mở ra một chương mới cho ngành Thủy sản Việt Nam. Từ những ao nuôi truyền thống đến các mô hình nuôi thông minh; từ kinh nghiệm sản xuất đến quản trị dựa trên dữ liệu; từ lao động thủ công đến tự động hóa và AI – tất cả đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo.
Khoa Thủy sản – Học viện Nông nghiệp Việt Nam lựa chọn đổi mới đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu, tăng cường chuyển đổi số và gắn nhà trường với thực tiễn sản xuất để cùng ngành Thủy sản Việt Nam bước vào tương lai. Học hôm nay để làm chủ công nghệ ngày mai.
English