Giảm phụ thuộc Artemia trong sản xuất tôm giống: Xu hướng mới của các trại giống

Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc thay thế một phần Artemia bằng thức ăn khô hoặc các dạng thức ăn vi hạt có thể giúp giảm chi phí sản xuất mà vẫn duy trì năng suất và chất lượng tôm giống.

Artemia – nguồn thức ăn quan trọng nhưng tốn kém

Trong sản xuất tôm thẻ chân trắng, Artemia nauplius được sử dụng phổ biến làm thức ăn cho ấu trùng nhờ kích thước phù hợp, giá trị dinh dưỡng cao và khả năng kích thích bắt mồi. Artemia chứa nhiều axit béo không bão hòa quan trọng như DHA và EPA, cùng với các enzyme và vitamin cần thiết cho giai đoạn phát triển sớm của ấu trùng tôm.

Tuy nhiên, Artemia cũng có nhiều hạn chế. Theo một số nghiên cứu, để sản xuất 1 triệu tôm post, các trại giống cần khoảng 3,4 kg trứng Artemia và 8 kg thức ăn khô, với tổng chi phí thức ăn dao động 480 – 520 USD.

Trong đó, giá trứng Artemia cao hơn khoảng 350% so với thức ăn khô, chưa kể chi phí ấp trứng thành ấu trùng nauplii trước khi sử dụng. Ngoài yếu tố chi phí, Artemia còn tiềm ẩn rủi ro an toàn sinh học khi có thể mang theo vi khuẩn, đặc biệt là các chủng Vibrio, xâm nhập vào hệ thống bể ương.

Bên cạnh đó, nhiều trại giống cũng cho rằng chất lượng Artemia trên thị trường ngày càng biến động do khác biệt về nguồn khai thác, phương pháp xử lý và bảo quản.

Thử nghiệm thay thế Artemia bằng thức ăn khô

Trung tâm thử nghiệm thức ăn tôm giống Growel (Ấn Độ) đã tiến hành nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả của việc thay thế một phần Artemia bằng thức ăn khô trong sản xuất tôm giống.

Thử nghiệm được thực hiện tại một trại giống thương mại gần Ongole, bang Andhra Pradesh, với các bể nuôi thể tích 140 lít. Ấu trùng tôm thẻ chân trắng sạch bệnh (SPF) được thả với hai mật độ 60 PL/L và 80 PL/L, và được cho ăn 6 lần mỗi ngày.

Hai quy trình cho ăn được áp dụng gồm:

        – Quy trình tiêu chuẩn sử dụng Artemia theo thông lệ tại các trại giống.

        – Quy trình thử nghiệm giảm 25% Artemia và thay thế bằng 25% thức ăn khô Growel Origin.

Thức ăn khô thay thế artemia: Giải pháp mới cho tôm thẻ chân trắng.

Sau 11 ngày ương nuôi, các chỉ tiêu về tỷ lệ sống, tăng trưởng và khả năng chịu stress của tôm giống được đánh giá.

Kết quả cho thấy các thông số môi trường nước luôn nằm trong phạm vi tối ưu và không có sự khác biệt đáng kể giữa các nghiệm thức. Tỷ lệ sống của tôm post đều đạt mức cao, trên 95% trong các thử nghiệm chịu stress, cho thấy tôm giống vẫn khỏe mạnh và thích nghi tốt.

Đáng chú ý, trọng lượng trung bình của tôm post cao nhất, đạt 8,95 mg/PL, được ghi nhận ở nhóm thả mật độ 60 PL/L và áp dụng quy trình giảm Artemia.

Tiết kiệm khoảng 10% chi phí thức ăn

Ngoài việc duy trì hiệu suất tăng trưởng, mô hình thay thế một phần Artemia còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Theo tính toán của Growel, việc giảm 25% Artemia và tăng tương ứng thức ăn khô giúp tiết kiệm khoảng 24 – 25 USD cho mỗi triệu tôm post, tương đương 10% chi phí thức ăn.

Ở mật độ thả cao 80 PL/L, hiệu suất vẫn nằm trong ngưỡng chấp nhận được khi áp dụng quy trình tiêu chuẩn và thậm chí cải thiện khi sử dụng phương pháp giảm Artemia.

Theo các chuyên gia, khi mật độ thả giống tăng lên, chi phí sản xuất trên mỗi triệu tôm giống cũng có xu hướng giảm, miễn là tỷ lệ sống và chất lượng con giống không bị ảnh hưởng.

Xu hướng tìm nguồn thức ăn thay thế

Không chỉ trong ngành tôm, nhiều trại giống cá biển trên thế giới cũng đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Artemia.

Một ví dụ là trại giống Aquastream tại Pháp, nơi sản xuất cá vược giống cho các trang trại nuôi ở châu Âu. Sau khi ghi nhận tỷ lệ sống của ấu trùng biến động mạnh khi sử dụng quy trình nuôi truyền thống dựa vào Artemia, cơ sở này đã thử nghiệm sử dụng thức ăn vi hạt (micropellet) thay thế.

Kết quả cho thấy việc áp dụng thức ăn vi hạt giúp giảm tới 97% lượng Artemia sử dụng, đồng thời giảm đáng kể chi phí lao động và chi phí thức ăn cho giai đoạn ấu trùng.

Theo Aquastream, phương pháp này còn giúp ổn định tỷ lệ sống của ấu trùng và tăng số chu kỳ sản xuất mỗi năm.

Một hướng tiếp cận khác nhằm tối ưu chi phí là nuôi Artemia bằng nước thải từ hệ thống ương tôm giống.

Nước thải từ các bể ương thường chứa hàm lượng hữu cơ và dinh dưỡng cao từ thức ăn thừa, tảo và vi sinh vật. Các nghiên cứu cho thấy nguồn nước này có thể được sử dụng để nuôi sinh khối Artemia.

Kết quả thử nghiệm cho thấy nghiệm thức 50% nước thải kết hợp 50% nước sạch cho kết quả tốt nhất, với tỷ lệ sống, kích thước cơ thể và khả năng sinh sản của Artemia cao hơn so với các nghiệm thức khác.

Phương pháp này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất Artemia, mà còn góp phần tận dụng nguồn dinh dưỡng dư thừa và giảm lượng chất hữu cơ thải ra môi trường.

Hướng đi cho các trại giống

Theo các chuyên gia, Artemia vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong sản xuất giống thủy sản trong thời gian tới. Tuy nhiên, xu hướng chung của ngành là giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn thức ăn sống thông qua việc sử dụng thức ăn công nghiệp, thức ăn vi hạt hoặc các giải pháp dinh dưỡng thay thế.

Những tiến bộ trong công nghệ thức ăn cho ấu trùng đang mở ra cơ hội giúp các trại giống giảm chi phí sản xuất, nâng cao an toàn sinh học và ổn định chất lượng con giống.

Trong bối cảnh ngành nuôi tôm ngày càng phát triển theo hướng thâm canh và quy mô lớn, việc tối ưu hóa nguồn thức ăn cho giai đoạn ấu trùng được xem là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của ngành sản xuất giống.